سندروم گیلن باره و مراقبت های پرستاری آن

 

سندروم گلین باره چیست ؟

در سندروم گیلن باره سیستم ایمنی به میلین اعصاب محیطی حمله میکند که در نتیجه دمیلینه شدن اعصاب محیطی وبرخی اعصاب جمجمه ای ضعف بالارونده همراه با دیس کینزی (ناتوانی در انجام حرکات ارادی)، هایپورفلکسی و نیز پارستزی ایجاد میشود.

برخی از پاتوژن ها مثل کامپیلوباکترژژونی,سایتومگالوویروس,ویروس اپشتین بار,مایکوپلاسما پنومونی, هموفیلوس آنفلوآنزا و ویروس HIV متداول ترین عوامل عفونی هستند که با پیدایش سندروم گیلن باره در ارتباط اند.

این سندروم در مردان 16-25 و 45-60 سال شایع تر است. در بیمارانی که روند پیشرفت بیماری آنها سریع است ، نیازمند تهویه ی مکانیکی و بیمارانی که سن بالای 60 دارند احتمال باقی ماندن نقایص بیشتر است.

در 5 درصد موارد مرگ در اثر نارسایی تنفسی,اختلال عملکرد سیستم ایمنی,سپسیس و آمبولی ریه به وقوع میپیوندد.

پاتوفیزیولوژی

میلین ماده ای است که برای سلولهای عصبی حکم عایق را دارد و سبب تسریع هدایت پیام های عصبی میشود.سلولهای تولید کننده ی میلین سلولهای شوان نام دارند.
در سندروم گیلن باره سلولهای شوان مجددا احیا شده ودر مرحله ی بهبودی از بیماری, میلین سازی را دوباره از سر میگیرند.
سندروم گیلن باره ناشی از حمله سیستم ایمنی بدن به پروتیین های میلین است.بهترین نظریه به این شرح است که ارگانیسم های عفونت زا حاوی آمینواسیدی هستند که مشابه با پروتیین میلین اعصاب محیطی است و سیستم ایمنی نمیتواند میان این دو تفاوت قایل شود لذا به میلین حمله میکند و در نتیجه آکسون دیگر قادر به هدایت ایمپالس ها در عصب نخواهد بود.
گانگلیوزید مکانی دقیق در سیستم عصبی محیطی است که مورد حمله قرار می گیرد.

 

تظاهرات بالینی سندروم گلین باره

– ضعف عضلانی و کاهش رفلکس ها در اندام های انتهایی تحتانی که ممکن است پیشرفت کرده و سبب تتراپلژی شود.
– دمیلینه شدن اعصابی که به دیافراگم و عضلات بین دنده ای عصب دهی میکنند منجر به نارسایی تنفسی عصبی-عضلانی میشود.
– پارستزی دست ها وپاها و درد به دلیل دمیلینه شدن اعصاب حسی.
– معمولا 2 هفته قبل از بروز نشانه ها سندروم ایجاد شده است. ضعف عضلانی در پاها آغاز گردیده و به سمت بالا پیشرفت میکند.
– طول مدت دوره حداکثر ضعف عضلانی و سپس دوره ی بدون تغییر و طول مدت نشانه ها متغییر است.
– نشانه های به جا مانده تا آخر عمر در فرد باقی میماند.
– کوری به دنبال دمیلینه شدن اعصاب بینایی.
– ضعف عضلات بولبار به دلیل دمیلینه شدن اعصاب واگ و زبانی-حلقی و ناتوانی فرد در رابطه با بلع و پاکسازی ترشحات به دنبال آن.
– اختلال در عملکردهای خودکار به دنبال دمیلینه شدن عصب واگ و عدم ثبات عملکرد سیستم قلبی-عروقی که شامل تاکی کاردی,برادی کاردی ,فشار خون بالا و افت فشار خون وضعیتی میباشد.
– اختلال در عملکردهای شناختی و سطح هوشیاری.
– نقایص حسی پیشرونده ,تخریب غیر طبیعی آکسونی و وضعیت میلر-فیشر که شامل فلج عضلات حرکتی چشم, آتاکسی و آرفلکسی میباشد.

 

بررسی و یافته های تشخیصی 

بیمار با ضعف متقارن اندامها, کاهش رفلکسها و پیشرفت رو به بالای ضعف حرکتی پذیرش میشود .سابقه ی ابتلا به بیماری ویروسی چند هفته قبل میتواند تشخیص گیلن باره را مطرح سازد.
بررسی تغییرات ظرفیت حیاتی و نیروی دم منفی لازم است.
تست های آزمایشگاهی درارزیابی CSF، افزایش میزان پروتیین بدون بالا رفتن سلولهای دیگر مشاهده میشود.
بررسی های به عمل آمده توسط پتانسیل فراخوان,نشان دهنده ی کاهش پیش رونده ی سرعت هدایت ایمپالس ها توسط عصب است.

تدابیر پزشکی در سندروم گیلن باره

• درمان های تنفسی یا تهویه ی مکانیکی,برای حمایت از عملکردهای ریوی و روند اکسیژن رسانی به میزان کافی ضروری است.
• لوله گذاری الکتیو یا غیر اورژانس قبل از خستگی مفرط عضلات تنفسی به دلیل جلوگیری از اختلال در عملکردهای خودکار.
• استفاده از داروهای ضد انعقاد ,جوراب های الاستیکی بلند و پوتین های فشار دهنده مخصوص به منظور پیشگیری از عوارض بی حرکتی و آمبولی ریه و ترومبوز.
• پلاسمافرز و IVIG به منظور کاهش انتی بادیهای خون.
• کنترل خطرات قلبی –عروقی از طریق ECG مستمر,کنترل تاکی کاردی و فشار خون بالا با عوامل مسدود کننده آلفاآدرنرژیک.
• کنترل افت فشار خون با افزایش میزان مایعات IV.

 

فرایند پرستاری بیمار دچار سندروم گیلن باره

بررسی مداوم پیشرفت بیماری و عوارض تهدید کننده ی زندگی (نارسایی تنفسی، آریتمی های قلبی، DVT) ضروری است تا اقدامات هرچه سریع تر آغاز شود.

پرستار باید توانایی بیمار و خانواده ی وی را به منظور تطابق با وضعیت به وجود امده مورد بررسی قرار دهد.


تشخیص های پرستاری

– الگوی تنفسی غیر موثر و اختلال در تبادلات گازی در ارتباط با ضعف عضلانی پیش رونده و قریب الوقوع بودن نارسایی تنفسی.

– اختلال در تحرکات بدنی در رابطه با فلج.

– تغذیه نامتعادل,کمتر از نیاز بدن,در ارتباط با عدم توانایی در بلع.

– اختلال در برقرار کردن ارتباطات کلامی در رابطه با اختلال عملکرد اعصاب جمجمه ای.

– ترس و اضطراب در ارتباط با فلج و نیز از دست رفتن کنترل.

– مشکلات و عوارض احتمالی

– نارسایی تنفسی

– اختلال در عملکردهای خودکار

مداخلات پرستاری در سندروم گیلن باره

 

حفظ عملکردهای تنفسی

• اسپیرومتری تشویقی و فیزیوتراپی قفسه سینه
• پایش تغییرات ظرفیت حیاتی ونیروی دم منفی برای اتخاذ تدابیر زود هنگام جهت نارسایی تنفسی

تهویه مکانیکی

• اماده کردن بیمار و خانواده از لحاظ روانی برای تهویه ی مصنوعی کاهش اضطراب
• انجام ساکشن برای پاک نگه داشتن مجاری تنفسی
• کنترل فشار خون و ضربان قلب به طور مکرر

بهبود تحرک بدنی

• قرار دادن اندام های انتهایی دچار فلج در وضعیت کارکردی و صحیح خود
• انجام ورزش های غیر فعال در محدوده ی حرکتی حداقل روزی دوبار
• دریافت مایعات در حد کافی,استفاده کردن از جوراب های الاستیک بلند یا پوتین های فشار دهنده,تغییر وضعیت بدنی و استفاده از داروهای ضد انعقاد به منظور پیشگیری از DVT و آمبولی ریوی
• استفاده از پد بر روی برجستگی های استخوانی نظیر آرنج وپاشنه ی پا,تغییر مداوم وضعیت بدنی و جلوگیری از سوءتغذیه و دهیدراتاسیون به منظور کاهش خطر بروز زخم های فشاری.

 

تامین مواد غذایی در حد کافی

• استفاده از مایعات داخل وریدی و تغذیه غیر دهانی در صورت فلج روده ای و کنترل بازگشت صداهای روده
• استفاده از لوله گاستروستومی در صورت فلج بولبار(عدم تحرک عضلات)و کنترل بازگشت رفلکس اغ زدن
• بهبود در نحوه ی برقراری ارتباط
• در اثر فلج ,بیمار قادر به صحبت کردن,خندیدن, یا گریه کردن نبوده و راهی برای ابراز احساسات و بیان نیازهای خود ندارد. برای برقراری ارتباط باید از کارت های عکس دار و پلک زدن با چشم برای نشان دادن جواب های بله یا خیر استفاده کرد.
• برای برقراری یک مکانیسم با اثر بخشی بالا جهت بعضی از بیماران خاص همکاری با متخصص گفتار درمان میتواند سودمند واقع شود.

کاهش ترس و اضطراب

• ارجاع بیمار و خانواده وی به گروه های حمایتی و دادن اطلاعات لازم به آنها
• آموزش به بیمار و خانواده در مورد تهویه مکانیکی و وسایل کمک کننده به منظور کاهش ترس و اضطراب
• ارائه ی اطلاعات در رابطه با وضعیت بیمار,تاکید به داشتن نگرش وبرداشتی مثبت از روش ها و منابع تطابقی,آموزش ورزش های آرام سازی و تکنیک های انحراف فکر.
برخورد مثبت و ایجاد فضایی مناسب به وسیله تیم مراقبت بهداشتی متشکل از تخصص های مختلف.
• تشویق کردن بستگان به ملاقات بیمار ,خواندن کتاب برای بیمار,گوش دادن بیمار به موسیقی یا کتب ضبط شده بر روی کاست و تماشای تلویزیون به منظور کاهش احساس انزوا و طرد شدگی بیمار.

پایش و کنترل عوارض احتمالی

• بررسی و شناخت کامل از عملکرد های تنفسی به منظور پیشگیری از نارسایی تنفسی ناشی از ضعف یا فلج عضلات بین دنده ای و دیافراگم
• کنترل ظرفیت حیاتی ,سرعت تنفس و کیفیت آن به دفعات و طی فواصل زمانی منظم به منظور پیش بینی کارایی سیستم تنفسی
• توجه به علایم و نشانه های قریب الوقوع بودن نارسایی تنفسی شامل نفس نفس زدن حین صحبت,کم عمق و نامنظم شدن تنفس, استفاده از عضلات فرعی ,افزایش ضربانات قلب و تغییر در الگوی تنفس.
• سایر عوارض عبارتند از: آریتمی های قلبی که نیازمند پایش مستمر از طریق ECGهستند, افزایش گذرای فشار خون,افت فشار خون وضیعتیِDVT- -آمبولی ریوی,احتباس ادراری و سایر عوامل تهدید کننده

 

 

نظر خودتان را ارسال کنید