بیماری مولتیپل اسکلروزیس یا ام اس، علت و علائم آن

 

بیماری مولتیپل اسکلروزیس (ام.اس) چیست ؟

یک بیماری مزمن و بالقوه ناتوان کننده است که سیستم عصبی مرکزی شامل مغز و نخاع را درگیر می کند. پزشکان و محققین گمان می ­کنند این بیماری احتمالاً یک بیماری خود ایمنی باشد؛ به این معنا که سیستم ایمنی شما قسمتی از بدنتان را مانند یک جسم خارجی مورد حمله قرار می دهد.


پاتوفیزیولوژی:

در مولتیپل اسکلروزیس ، بدن بطور نادرست پادزهرها و گلبولهای سفید خونی را علیه پروتئین­های غلاف میلین،که اعصاب موجود در مغز و نخاع را احاطه کرده اند، هدف می گیرد. این امر سبب التهاب و صدمه به غلاف و نهایتاً اعصابی که آنها را پوشانده می شود. نتیجه بصورت مناطق اسکار (اسکلروزیس) می باشد. نهایتاً این آسیب سبب کندی یا توقف سیگنال­های عصبی که هماهنگی عضلانی، قدرت، حس و دید را انجام می دهند، می شود.


اپیدمیولوژی:

اسکلروز مولتیپل بیش از ۱ میلیون نفر را در سراسر جهان مبتلا می نماید. (با در گیری زنان دو برابر مردان.) بیشتر بیماران اولین علائم را بین سنین ۲۰ و ۴۰ سال تجربه می کنند. این بیماری قابل پیش بینی نیست و در شدت علائم متغیر است. در بعضی بیماران، ام.اس یک بیماری خفیف است، ولی برای دیگران منجر به ناتوانی می شود. درمان می تواند سیر بیماری را تغییر دهد و علائم را کم کند.

 

علائم و نشانه ها بیماری ام اس :

علائم ام اس بسته به محل درگیری رشته های عصبی بسیار متغیر است. علائم و نشانه های آن عبارتند از :

۱- اختلالات بینایی : تاری دید ، دو بینی ، حرکات غیر ارادی و سریع چشم و به ندرت از دست دادن کامل بینایی.

۲- اختلالات تعادل : لرزش ، عدم تعادل در راه رفتن ، سرگیجه ، ضعف و کرختی اندامها ، اختلال در انجام حرکات موزون.

۳- سفتی عضلات

۴- اختلالات حسی : گزگز و مور مور ، احساس سوزش، بی حسی و درد.

۵- اختلالات تکلم : صحبت کردن آهسته و شمرده ، تغییر حالت تکلم ، کشیدن کلمات و اختلال بلع.

۶- خستگی.

۷- مشکلات مثانه و اختلال در اجابت مزاج
اختلالات مثانه شامل : تکرر ادرار ، فوریت در ادرار کردن، دفع ناقص مثانه یا دفع غیر ارادی.
اختلالات اجابت مزاج شامل : یبوست و به ندرت بی اختیاری.

۸- مشکلات جنسی : ناباروری ، کم شدن میل جنسی.

۹- حساسیت به گرما : گرما در بسیاری از موارد باعث تشدید علایم می شود.

۱۰- اختلالات شناختی : اختلال در حافظه کوتاه مدت ، اختلال در تمرکز و قدرت تصمیم گیری.

باید توجه داشت که علاوه بر علایم آشکار، نشانه های پنهانی چون خستگی ، اختلالات حافظه و تمرکز هم در بیمار ایجاد میشود که چندان مورد توجه اطرافیان قرار نمی­گیرد.

 

علل :

سیستم عصبی مرکزیشما شامل میلیون­ها سلول عصبی است که بوسیله رشته های عصبی بهم متصلند. تکانه های عصبی در سلول های عصبی منشاً می گیرند و در طول رشته های عصبی از مغز شما و به سوی آن حرکت می کنند. میلین یک ماده چربی است که این رشته های عصبی را در بر می گیرد و محافظت می کند، شبیه آنچه در مورد پوشش کابل­های الکتریکی می باشد.

در بیماران ام.اس سیستم ایمنی به غلط سلول­ هایی را که غلاف میلین می سازند نابود می کند. در نتیجه، میلین ملتهب و متورم شده، از رشته ها جدا می شود. میلین جدا شده ممکن است نهایتاً تخریب شود .تکه های بافت اسکاری سفت و سخت (اسکلروز) روی فیبرها تشکیل می شوند.
وقتی تکانه های عصبی به منطقه آسیب دیده می رسند، برخی از آنها از حرکت به سمت مغز یا خروج از آن، متوقف شده یا حرکتشان کند می شود. نهایتاً این روند منجر به تخریب خود اعصاب می شود،که احتمالاً مسبب ناتوانی هایی است که در ام.اس رخ می دهد.

پزشکان و محققین نمی دانند چه چیز سبب این واکنش خود ایمنی می شود. برخی شواهد نشان می دهد عوامل ژنتیکی بعضی بیماران را به ام. اس. مستعد تر می سازد. اما استعداد ژنتیکی تنها بخشی از توضیح مکانیسم است. به نظر می رسد چیزهایی سبب تحریک بیماری در افراد مستعد می شوند. بعضی محققین معتقدند بیماری به یک پروتئین مشابه با میلین مرتبط است که ممکن است توسط یک ویروس وارد بدن شود. محققین دیگر معتقدند سیستم ایمنی در بیماران ام. اس. دچار اختلال است که منجر به تمایل غیر طبیعی برای ایجاد بیماری خودایمنی می شود. بیماری می تواند بوسیله تغییرات هورمونی بعد از حاملگی تشدید شود.

 

علت یا تحریک کننده هر چه که باشد، مولتیپل اسکلروزیس  به چهار شکل اصلی دیده می شود :

1) عود کننده تسکین یابنده:

این نوع ام.اس. با شعله ور شدن بیماری بصورت کاملاً مشخصکه با دوره های تسکین دنبال می شود، مشخص می گردد. حملات معمولاً ناگهانی شروع شده چند هفته تا چند ماه ادامه یافته و سپس تدریجاً ناپدید می شود. بیشتر افراد با ام. اس. در زمان تشخیص، این نوع را دارند.

2) پیشرونده اولیه:

بیماران با این نوع ناشایع ام.اس. بدتر شدن تدریجی بدون دوره های بهبودی را تجربه می کنند. بیماران با این نوع ام. اس. معمولاً در زمان شروع علائم بالای سن ۴۰ هستند.

3) پیشرونده ثانویه:

بیش از نیمی از بیماران ِ نوع عود کننده تسکین یابنده نهایتاً وارد یک مرحله پیشرفت مداوم بنام ام.اس. پیشرونده ثانویه می شوند. عود های ناگهانی ممکن است رخ داده، بر سیر مداوم تخریبی که مشخصه این نوع ام.اس است اضافه شوند.

4) پیشرونده عود کننده:

همان نوع پیشرونده اولیه است که دوره های ناگهانی ازعلائم جدید یا بدتر شدن علائم قبلی به آن اضافه می شود.این نوع تقریباً نادراست.

 

علائم خطر بیماری ام اس :

فاکتورهای زیر ممکن است خطر ابتلای شما به مولتیپل اسکلروزیس را افزایش دهند:

وراثت: مولتیپل اسکلروزیس در افراد نژاد اروپای شمالی شایعتر است. اگر چه بیماری کاملاً ارثی نیست ولی به نظر می آید اجزاء ژنتیکی برای آن وجود داشته باشد. محققین بر این باورند که تمایل به ایجاد ام.اس. وراثتی است، ولی بیماری زمانی که محرک­های محیطی موجود باشند خود را نشان ­می­دهد.

عوامل محیطی: عوامل محیطی تا حدی بر ام.اس. تاًثیر دارند. بسیاری از ویروس­ها و باکتری­ها مظنون به ایجاد ام.اس. هستند. برخی محققین معتقدند فاکتورهای محیطی ممکن است آغاز گر بیماری در افراد مستعد باشند.


عوامل جغرافیایی:
اسکلروز مولتیپل در کشورهای مناطق معتدله،شامل اروپا،جنوب کانادا،شمال ایالات متحده،زلاند نو وجنوب استرالیا شایعتر است.

 

غربالگری و تشخیص بیماری مولتیپل اسکلروزیس :

تشخیص مولتیپل اسکلروزیس ممکن است دشوار باشد. پزشک شما ممکن است ام.اس. را بر اساس موارد زیر تشخیص دهد:
تاریخچه پزشکی
معاینه عصبی
اسکن تصویر برداری رزونانس مغناطیسی(ام.آر.آی)
پانکسیون کمری.

 

تست پتانسیل برانگیخته : این تست سیگنال­های الکتریکی را که مغز در پاسخ به محرکها می فرستد اندازه می گیرد. تست پتانسیل برانگیخته ممکن است تحریک بینایی یا تحریک الکتریکی را که در آن تکانه های الکتریکی به پاها یا دستها اعمال می شوند، بکار گیرد.

 

درمان :

هنوز درمان قطعی وجود ندارد اما :

امروزه ترکیب درمان داروئی و درمان فیزیکی برای کاهش علائم و یا حتی به مرحله نهفته بردن بیماری توصیه می شود. درمان بیماری MS توسط یک تیم شامل متخصص مغز و اعصاب و متخصص درمان فیزیکی انجام می گیرد. استفاده از داروهای استروئیدی مثل متیل پردنیزون و پردنیزون برای تخفیف علائم بیماری مفید می باشند البته اگر در یک دوره کوتاه مدت مصرف شوند.
اگر حملات شما خفیف یا ناشایع باشند، پزشکتان ممکن است روش “انتظار و تحت نظر” را به صورت مشاوره وتحت نظر گرفتن توصیه کند.
با وجود این اگر شما نوع عودکننده بیماری را داشته باشید، پزشکتان ممکن است درمان با داروهای تعدیل کننده بیماری را هرچه زودتر شروع کند. این داروها اگر حامله باشید یا بخواهید حامله شوید، قابل استفاده نیستند. این داروها شامل:

 

اینترفرون­های بتا :

اینترفرون بتا۱-ب (بتاسرون) و اینترفرون بتا۱-آ (آوونکس،ربیف) معادل پروتئین­های طبیعی بدنتان هستند که به روش مهندسی ژنتیک ساخته می شوند. این­ها در مبارزه با ویروس­ها و تنظیم سیستم ایمنی مفیدند.

اگر بتاسرون مصرف می کنید، بصورت زیر پوستی یک روز در میان از آن استفاده کنید. اگر ربیف مصرف می کنید، سه بار در هفته زیر پوستی تزریق نمایید. آوونکس را بصورت عضلانی یک بار در هفته به خود تزریق کنید. این داروها شعله ور شدن بیماری ام.اس. را کاهش می دهند. اینترفرون­های بتا نباید با همدیگر بکار برده شوند. تنها یکی از این داروها در هر زمان باید مصرف شود.

سازمان دارو و غذا اینترفرون­های بتا را تنها برای بیماران با انواعی از ام.اس.که هنوز می توانند راه بروند تاًیید کرده است. اینترفرون­های بتا آسیب را برنمی گردانند و ثابت نشده که بتوانند جلوی ناتوانی دائم را بگیرند.
بعضی بیماران نسبت به اینترفرون­های بتا پادزهر تولید می کنندکه آنها را کم اثر می سازد .سایر بیماران قادر به تحمل عوارض که ممکن است شامل علائم آنفولانزا باشد نیستند.

پزشکان معمولا ً اینترفرون­های بتا را برای بیمارانی که بیش از یک حمله بیماری ام.اس. در سال دارند و برای آنهایی که به خوبی از شعله ورشدن بیماری بهبود نیافته اند توصیه می کنند. همچنین درمان ممکن است برای بیمارانی که دراسکن ام.آر.آی آنها ضایعات جدیدی شکل گرفته، حتی زمانی­که علائم جدیدی از فعال بودن بیماری ندارند، بکار رود.

گلاتیرامر (کوپاکسون): این دارو جایگزینی برای اینترفرون بتا است، در صورتیکه ام.اس.عودکننده تسکین یابنده داشته باشید. پزشکان معتقدند گلاتیرامر با توقف حمله سیستم ایمنی به میلین عمل می کند. باید گلاتیرامر را روزانه زیر پوستی تزریق کنید. عوارض پس از تزریق شامل برافروختگی و نفس تنگی می باشد.

 

 

نظر خودتان را ارسال کنید