اداره بیماران مبتلا به اختلالات عروق کرونر

اداره بیماران مبتلا به اختلالات عروق کرونر

 

بیماری سرخرگ کرونر (CAD: Coronary Artery Disease)

شایع ترین بیماری قلبی عروقی بالغین بیماری سرخرگ کرونر است.(کرونرها سرخرگهایی هستند که خون را به ماهیچه قلب می رساند)

 

آترواسکلروز کرونر (Coronary Atherosclerosis):

آترواسکلروز شایعترین علت بیماری قلبی عروقی است که در اثر جمع شدن غیر طبیعی چربی و کلسترول در دیواره رگ به وجود می‌آید که باعث مسدود شدن، تنگ شدن و در نتیجه کاهش جریان خون در رگها و نهایتاً منجر به کاهش خونرسانی (خون اکسیژن دار) به عضله قلب که به آن میوکارد میگویند، می‌شود.

 

 

پاتوفیزیولوژی :

آترواسکلروز یک پاسخ التهابی میباشد که با جمع شدن ذرات چربی و کلسترول در لایه داخلی دیواره سرخرگ شروع می شود. ژنتیک و محیط در پیشرفت این ضایعات موثر می باشد.
بروز صدمه با سیگار کشیدن، افزایش فشار خون و… شروع میشود.

وجود التهاب باعث کشاندن اجزای خون (مونوسیتها مانند ماکروفاژها) به ناحیه بروز صدمه و التهاب می‌شود و در اثر فعالیت آنها در این ناحیه نهایتاً باعث به وجود آمدن پلاک و لخته در دیواره سرخرگ می شود. این پلاک با برجسته شدن به داخل مجرای رگ باعث تنگی و مسدود شدن جریان خون می شود.

کاهش جریان خون و ارائه خون ناکافی، سلولهای عضله قلب (میوکارد) را از دریافت ترکیبات خون (اکسیژن) که برای ادامه حیات آن ضروری است محروم می‌کند، وضعیت موجود “ایسکمی” (Ischemia) نامیده می شود.

 

تظاهرات بالینی:

شایعترین تظاهر ایسکمی میوکارد بروز “درد قفسه سینه” می باشد.
گرچه نتیجه ی مطالعات نشان داده است که تقریبا ۱۵ درصد از مردان و زنانی که دچار انفارکتوس میوکارد (سکته قلبی) می‌شوند، کاملا فاقد علامت هستند.

سالمندان و یا بیماران دارای سابقه دیابت (قند خون) و یا نارسایی قلب ممکن است علائمی نظیر “تنفس کوتاه” را تجربه نمایند. بسیاری از زنان علائم غیر اختصاصی (غیر تیپیک) از جمله “تنگی نفس”، “تهوع” و “ضعف” دارند.

 

عوامل خطرساز در ایجاد آترواسکلروز:

هرچه در معرض عوامل خطر آفرین بیشتری باشید استعداد بیشتری برای بروز بیماری کرونر قلب خواهید داشت. افراد مستعد باید یاد بگیرند که معاینات منظم دوره‌ای انجام دهند و سعی کنند از تعداد و شدت عوامل خطر آفرین کم کنند.

 

عوامل خطر غیر قابل تعدیل :

عواملی هستند که شما نمی توانید آن را کنترل کنید؛ مانند عامل سن و یا توارث

این عوامل شامل:

1.سابقه خانوادگی بیماری قلبی عروقی (بستگان درجه اول مبتلا به بیماری قلبی عروقی در سن ۵۵ سال یا جوان تر برای مردان و ۶۵ سال یا جوان تر برای زنان)

2. افزایش سن (بیشتر از ۴۵ سال برای مردان و بیشتر از ۵۵ سال در زنان)

3. جنس (مردان زودتر از زنان به بیماری های قلبی و عروقی پیشرونده مبتلا می شوند)

4. نژاد (عروق کرونر در سیاه پوستان آمریکایی بیشتر از سفیدپوستان بروز می‌کند)

 

عوامل خطر قابل تعدیل:

عواملی هستند که شما می‌توانید با تمرینات آن را کنترل کنید؛ مثلاً با تغییر شیوه زندگی یا عادات شخصی و یا استفاده از دارو 

این عوامل شامل:

1. بالا بودن سطح کلسترول خون (با رژیم غذایی، ورزش و کاهش وزن میتوان آن را کاهش داد،از رژیم غذایی حاوی چربی اشباع شده و کره و..کمتر استفاده کنید،یک زرده تخم مرغ معادل 200گرم کره کلسترول دارد،برای سنین بالای 30سال باید تحت کنترل قرار گیرد)

2. مصرف سیگار، استعمال تنباکو (نیکوتین سیگار باعث منقبض شدن عروق و بالا رفتن فشار خون میشود پس یک ریسک فاکتور است)

3. پرفشاری خون (افزایش فشار خون شریانی با تخریب مکانیکی دیواره رگ باعث این بیماری میشود)

4. دیابت شیرین (چون کتون در خون بیماران دیابتی بیشتر است روی دیواره رگ یک تخریب شیمیایی ایجاد میکند، افزایش قند خون باعث ایجاد اختلال در چربی خون و نهایتا منجر به افزایش تجمع پلاکتی و تشکیل ترومبوز یالخته میشود)

5. سندروم متابولیک (گروهی از ناهنجاری های متابولیک شامل مقاومت به انسولین، چاقی، پرفشاری خون،که افزایش دهنده ی خطر بروز بیماری های قلبی عروقی هستند)

 

 

ریسک فاکتورهای تسهیل کننده:

در ایجاد این بیماری دخیل هستند ولی به شدت ریسک فاکتورهای بالا نیستند.

این عوامل شامل :

1. عدم تحرک ( اگر کمتر از نیم ساعت مداوم در روز پیاده روی صورت گیرد، تحرک تلقی میشود و بهتر است سه روز در هفته و هر روز نیم ساعت به طور مداوم ورزش انجام گیرد، پیاده روی، دوچرخه سواری، استفاده از پله به جای آسانسور ورزش خوبی است، پائین آمدن از پله خوب نیست چون قوس کمری بیشتر شده و باعث کمردرد میشود)

2. زندگی شهری (در شهرها این بیماری بیشتر است که به علل تفاوت تغذیه ای، آلودگی هوا، استرس و عدم تحرک است)

3. چاقی

4. تیپ شخصیتی A (افرادی لاغر اندام، دقیق، حساس و جاه طلب هستند و موفقیت برای آنها مهم و شکست برای آنها غیر قابل تحمل است، کوتاهی و اشتباه دیگران را نمی بخشند و چون مدام جوش میزنند سطح آدرنالین آنها بالا است، تیپ شخصیتی B آدمهای بی خیال، راحت طلب و برعکس گروه A هستند)

5. استرس

 

اقدامات تغذیه ای در رابطه با بیماری های قلبی عروقی :

رژیم غذایی مدیترانه ای و سایر رژیم‌های غذایی مشابه، دریافت سبزیجات و ماهی را ترغیب نموده و گوشت را محدود می‌کند، همچنین کاهش میزان مرگ و میر ناشی از بیماری قلبی عروقی به دنبال مصرف اینگونه رژیم غذایی گزارش شده است.

افراد،با رژیم غذایی گیاهخواری می توانند به طور قابل توجهی چربی، قند خون، شاخص توده بدنی (BMI) وهمچنین فشار خون خود را کاهش دهند ولی برنامه ی رژیم غذایی خیلی شدید ممکن است برای همه بیماران نیازمند تعدیل عوامل خطر قابل قبول نباشد.

کنترل رژیم غذایی آسان تر شده است چون تولیدکنندگان موظف هستند اطلاعات تغذیه ای را بر روی برچسب های مواد غذایی به منظور کنترل قند و چربی، ثبت کنند.
این اطلاعات شامل موارد زیر است:

1. اندازه مصرف(برای هر وعده با تاکید بر اندازه های خانگی)

2. مقدار مصرف چربی تام برای هر وعده

3. مقادیر مصرف چربی اشباع شده و نیز چربی ترانس در هر وعده

4. مقدار مصرف کلسترول در هر وعده و مقدار مصرف فیبر در هر وعده غذایی

جدول زیر پیشنهاداتی در مورد تغییرات درمانی شیوه زندگی TLC و رژیم غذایی را نشان می‌دهد.(TLC:Therapeatic Lifestyle Changes )

 

 

اقدامات تغذیه ای در رابطه با بیماری های قلبی عروقی

 

 

این توصیه های کلی ممکن است به تنظیم برای هر بیمار به صورت انفرادی بر پایه ی سایر نیازهای تغذیه ای نظیر احتیاطات بارداری و یا قند خون نیاز داشته باشد

 

 

فعالیت بدنی و ارتباط آن با بیماری های قلبی عروقی :

فعالیت بدنی متوسط و منظم و افزایش سطح HDL (کلسترول خوب)و کاهش سطح تری گلیسیرید موجب کاهش وقایع عروق کرونر و کاهش کلی خطر مرگ می‌شود.

 

توصیه های پرستار به بیمار در رابطه با داشتن فعالیت بدنی:

1.انجام فعالیت ایروبیک با شدت متوسط حداقل ۱۵۰ دقیقه در هفته یا فعالیت‌های ایروبیک با شدت زیاد حداقل ۷۵ دقیقه در هفته و یا ترکیبی از هر دو.

ایروبیک(Aerobic): نوعی فعالیت هوازی بوده که هدف آن بهبود سیستم مصرف اکسیژن می‌باشد.

2.بیماران غیر فعال می توانند از فعالیت‌های حداکثر تا ۳ دقیقه شروع کنند مثل حرکت از مقابل پارکینگ تا ساختمان و روزانه به مقدار پیاده روی خود بیافزایند.

3.برای تحرک مداوم و پایدار،بیماران باید با ۵ دقیقه گرم کردن شروع کرده و بدن را برای تمرین آماده نمایند، همچنین باید تمرین را با ۵ دقیقه زمان سرد کردن پایان دهند که در این حالت به تدریج شدت تحرک کم شده و بدین وسیله از “افت ناگهانی برون ده قلبی” جلوگیری میشود.

4.به تحرک یا فعالیت های متفاوت مورد علاقه خود مشغول شوید که در افزایش انگیزه شما موثر است.

5.شدت تمرین شما به قدری باشد که مانع صحبت کردن شما نشود، اگر قادر به انجام مکالمه نیستید باید سرعت را کم کرده و یا از شدت تحرک خود بکاهید.

6.در صورت گرم و مرطوب بودن هوا تمرین را صبح زود و با لباس خانگی و پوشیدن یک لباس شل و به اندازه بدن انجام دهید، اگر هوا سرد است پیشنهاد می‌شود که لباس یا کلاه چند لایه بپوشید.

7.در صورت انجام هر نوع فعالیت بدنی که منجر به بروز درد قفسه سینه،تنفس کوتاه غیر معمول،سیاهی رفتن چشم،گیجی یا تهوع در شما می شود سریعا آن را متوقف کنید و در اسرع وقت به پزشک خود اطلاع دهید.

 

 

اصلاح استعمال تنباکو و کاهش خطر بروز بیماری قلبی عروقی:

مصرف سیگار از سه طریق در به وجود آمدن و تشدید بیماری قلبی دخالت دارد:

1.استنشاق دود سیگار باعث افزایش سطح مونوکسیدکربن خون میشود زیرا هموگلوبین که اکسیژن را در خون حمل میکند میل بیشتری برای ترکیب شدن با مونوکسید کربن نسبت به اکسیژن دارد در نتیجه کاهش مقدار اکسیژن قابل دسترس برای قلب منجر به کاهش توانایی قلب در عمل پمپاژ می شود.

2.اسید نیکوتینیک موجود در دود سیگار موجب آزاد سازی کاتکولامینها، افزایش سرعت ضربان قلب و افزایش فشار خون و از طرفی باعث تنگ شدن سرخرگ کرونر (عروق قلبی) می شود.

3.مصرف سیگار موجب افزایش اکسیداسیون LDL در دیواره عروق و در نتیجه افزایش چسبندگی پلاکتی می شود که خطر تشکیل ترومبوز یا لخته افزایش می یابد.

 ترک کردن سیگار در اسرع وقت را به شما توصیه می‌کنیم.

 

 

کنترل پرفشاری خون و کاهش خطر بروز بیماری قلبی :

پرفشاری خون به حالتی گفته می‌شود که فشار خون در اندازه گیری های مختلف بالای ۱۴۰ روی ۹۰ میلیمتر جیوه باشد. خطر بیماری قلبی عروقی به دنبال افزایش فشار خون بالا میرود.فشار خون هدف برای سنین ۶۰ سال و بالاتر کمتر از ۱۵۰ روی 90 و برای سایرین فشار خون کمتر از ۱۴۰ روی ۹۰ بیان می‌شود. افزایش درازمدت فشار خون موجب افزایش تصلب عروقی و در نتیجه صدمه به عروق و واکنش التهابی لایه اینتیما (لایه داخلی عروق می گردد).

کشف به موقع پرفشاری خون و تبعیت از یک رژیم درمانی از عوارض بعدی در مقایسه با موارد درمان نشده جلوگیری می کند.

 

 

کنترل دیابت شیرین (نوع 2) و ارتباط آن با کاهش خطر بروز بیماری قلبی عروقی :

رابطه بین دیابت ملیتوس و بیماری قلبی شناخته شده است افزایش قندخون (هایپرگلایسمی) منجربه تجمع پلاکتی و نیز تغییر در عملکرد گلبولهای قرمز می‌شود و خطر تشکیل ترومبوز افزایش می یابد. انسولین و متفورمین (گلوکوفاژ) به بهبود عملکرد اندوتلیال و اصلاح آن کمک میکند.

 

جنس و رابطه آن با بیماری های قلبی عروقی :

بیماری قلبی از دیرباز به عنوان یکی از علل مرگ و میر و بیماری زایی در مردان شناخته شده است، در حالیکه این بیماری در میان زنان تا سال های اخیر بخوبی قابل تشخیص و درمان نبوده است.

وقایع قلبی عروقی در بین زنان به طور متوسط ۱۰ سال دیرتر از مردان روی می‌دهد، در زنان بالای ۷۵ سال میزان شیوع CAD (بیماری عروق کرونر) تقریباً با مردان برابر است.تفاوت سن میان زنان و مردان که به تازگی با بیماری قلبی عروقی تشخیص داده شده اند بر اساس مطالعات قدیم به استروژن ارتباط داده می‌شد، در حال حاضر پی بردند که یائسگی یک نقطه عطف فرآیند سالمندی است که می تواند به عنوان عامل خطر آفرین مورد توجه قرار گیرد.

در گذشته، زنان با احتمال ابتلا به وقایع عروق کرونر در مقایسه با مردان، کمتر برای انجام روشهای تشخیصی سرخرگ کرونر مثل کاتتریزاسیون قلب و یا درمان توسط مداخلات تهاجمی مانند PCI ارجاع می شدند، اما امروزه با توجه به آموزش بهتر افراد مراقبت بهداشت جامعه و سلامت همگانی، تفاوت جنس در حال حاضر کمتر بر تشخیص و درمان تاثیر گذار است.

 

منبع : برونر و سودارث – قلب و عروق 2018

 

 

نظر خودتان را ارسال کنید