آشنايي با اعصاب مغزی

آشنايي با اعصاب مغزی

دستگاه عصبی محیطی شامل 31 جفت عصب نخاعی است که از نخاع خارج می شوند و 12 جفت اعصاب مغزی که از مغز خارج می شوند. اکنون به بررسی اعصاب مغزی می پردازیم.

اعصاب مغزی به ترتیب عبارتند از:

1- عصب مغزی اول يا عصب بويايي يا عصب الفكتوري (olfactory)
عملكرد: حس بويايي
نحوه معاينه: گرفتن ماده بودار در جلوي هر سوراخ بيني بصورت جداگانه

 

2- عصب مغزي دوم يا عصب بينايي يا عصب اپتیک ( optic)
عملكرد: حس بينايي
نحوه معاينه: ديدن ته چشم، توان بينايي ، ميدان بينايي ، تشخيص رنگ ها

 

3- عصب مغزی سوم يا عصب محركه چشم يا عصب اوكولوموتور (oculomotor)
عملكرد: انقباض مردمك چشم، باز كردن چشم و بيشتر حركات خارج چشمي
نحوه معاينه: بررسي پلک ها، بررسي مردمک و رفلکس نوري، حرکت چشم به بالا ، پايين و داخل از نشانه هاي اختلال اين عصب پتوز و ميدرياز است.

 

4- عصب مغزي چهارم يا عصب قرقره اي يا عصب تروكلئار( trochlear)
عملكرد: چرخش رو به پايين و داخل چشم
نحوه معاينه: حرکت چشم به پايين و خارج
از نشانه هاي آسيب به آن اختلال در پايين رفتن از پله ها است.

 

5- عصب مغزي پنجم يا عصب سه قلو يا عصب تريژمینال(trigemina) عملكرد آن هم حسي و هم حركتي است.
عملكرد حركتي: بستن فك و حركات جانبي فك
عملكرد حسي آن شامل حس صورت است. اين عصب بزرگ ترين و ضخيم ترين عصب از اعصاب مغز است و چون داراي سه شاخه مهم به نام چشمي، فكي فوقاني و فكي تحتاني است، به نام سه شاخه يا سه قلو ناميده مي شود.
نحوه معاينه: حس درد صورت و پيشاني، بازتاب قرنيه- پلکي، قدرت ماهيچه هاي جونده و گيجگاهي، رفلکس چانه، توجه به چانه بيمار هنگام باز کردن دهان

 

6- عصب مغزي ششم یا ابدوسنس یا اشتیاقی (abducens )
عملكرد: حركت چشم به خارج. به اعصاب مغزي سوم، چهارم و ششم اعصاب حركتي چشم مي گويند.
نحوه معاينه:بررسي حرکت کره چشم رو به خارج(استرابيسم)

 

7- عصب مغزی هفتم يا صورتي يا عصب فاسیال  (facial)
عملكرد حركتي: حركات صورت شامل حالات چهره، بستن چشم و بستن دهان
عملكرد حسي: حس چشايي مواد شور، شيرين، ترش و تلخ در دو سوم جلويي زبان
نحوه معاينه:توجه به حرکت صورت هنگام خنديدن و سوت زدن – بالا بردن ابرو و نشان دادن دندانها ، حس چشايي 3/2 قدام زبان

 

8- عصب مغزي هشتم يا عصب تعادل شنوايييا عصب وستيبولوكوكلئا (aucstovestibular)
عملكرد: شنوايي و تعادل. عمل شنوايي مربوط به شاخه حلزوني (كوكلئار) اين عصب و عمل تعادل مربوط به شاخه دهليزي (وستيبولر) اين عصب است.
نحوه معاينه: معاينه شنوايي دو گوش با ساعت مچي ، تست هاي رين و وبر، سوال درباره وزوز گوش و سرگيجه

 

9- عصب مغزی نهم يا عصب زباني حلقي يا عصب گلوسوفارنژيال- گلوس= زبان، فارنكس حلق( glossopharyngea)
عملكرد حركتي: حركت حلق
عملكرد حسي: حس قسمت هاي عقبي پرده صماخ، مجراي گوش، حلق و نيز حس قسمت عقب زبان شامل حس چشايي (شوري، شيريني، تلخي، ترشي)
نحوه معاينه: توجه به حرکات کام نرم هنگام گفتن آ، دقت به اينکه تکلم تودماغي شده است يا نه ، حس چشايي 1/3 خلف زبان

10- عصب دهم مغزی يا عصب واگ يا عصب منزوی(vagus )
عملكرد حركتي: حركت كام، حلق و حنجره
عملكرد حسي: حس حلق و حنجره
نحوه معاينه: حس درد و لمس ته گلو ، توجه به تکلم و بلع ، رفلکس gag

 

11- عصب يازدهم مغزی يا عصب فرعي يا عصب اكسسوري (Accessory)
عملكرد: حركت عضله جناغي چنبري پستاني (عضله درازي كه به طور مايل در جلوي گردن قرار دارد.)و عضله ذوزنقه (عضله پهني كه بلافاصله زير پوست ناحيه پشت گردن و نيم فوقاني تنه قرار دارد).
نحوه معاينه: بالا بردن شانه ها، توجه به ماهيچه ي S.C.M ( جناغي – جنبري – پستاني )، بررسي چرخاندن گردن در برابر مقاومت

 

12- عصب دوازدهم مغزی يا عصب زيرزباني يا عصب هايپوگلوس (hypoglossal)
عملكرد: حرکت زبان
نحوه معاينه: بررسي حرکات زبان، قوام و قدرت زبان، توجه به اينکه زبان آتروفي و لرزش دارد يا نه

 

منبع : برونر سودارث،مغز و اعصاب 2014

 

 

نظر خودتان را ارسال کنید